08.07.2026 | Grondrecht
Persbericht:
Grondrecht steunt de aanklacht van ClientEarth tegen de Belgische overheid bij het
Europese Comité voor Sociale Rechten.
De aanklacht is helder: PFAS is wijdverspreid, in hoge mate, in natuurlijke bronnen zoals
bodem, lucht en water, maar ook in wilde dieren en mensen over heel België.
Ons land is met duizenden PFAS-hotspots het sterkst verontreinigde land in Europa. Deze
informatie is reeds lang bekend voor onze overheid.
In 2009 werd bij humane biomonitoring vastgesteld dat de Vlaamse adolescenten en
volwassenen in de periode 2002-2007 voor 100% waren blootgesteld aan PFAS in het
bloed. Ze werden in die mate blootgesteld dat de effecten op de gezondheid niet zijn uit te
sluiten, volgens Duitse HBM normen (2016). Ook bij pasgeborenen was de blootstelling
hoog in de vroege jaren 2000.
De steekproef telde ongeveer 3500 deelnemers uit alle leeftijdsgroepen, verspreid over heel
Vlaanderen in 8 aandachtsgebieden.
Voor moedermelk is er voor 84 stalen uit landelijk gebied (2011), dezelfde vaststelling:
“In a 2012 a study by Croes et al. was conducted on 84 breastfeeding mothers from rural communities
in East and West Flanders and Flemish Brabant in 2009-2010. PFOS concentrations in maternal milk
averaged 130 ng/L and PFOA averaged 80 ng/L, which reflect substantial internal exposure of
Flemish mothers at that time and serve as an important indicator of early-life
exposure to PFAS.”
De maatregelen die de Belgische overheid nam zijn niet toereikend, stelt ClientEarth.
Er werden sinds het losbarsten van het PFAS schandaal in 2021 geen beschermende of
preventieve maatregelen genomen tegen PFAS-uitstoot. De overheid komt niet veel verder
dan waarschuwingen en selectief monitoren nabij enkele hotspots.
Het structureel monitoren van PFAS in bloed bij jonge kinderen en PFAS in moedermelk,
bijvoorbeeld, ontbreekt.
“We gaan niet meten wat we al weten” stelde de Vlaamse minister van Volksgezondheid.
In 2023 analyseerde Grondrecht 9 stalen moedermelk: Acht stalen binnen 7 km rond 3M en
één staal in Willebroek. Eén staal leunt tegen de grens van de WHO-norm. Het staal met
de hoogste waarden, uit Willebroek, overschrijdt de WHO-norm.
Ondanks een verbod op PFOS sinds 2009, blijven de Vlaamse baby’s blootgesteld aan
moedermelk die humaan-toxicologische dosissen PFAS bevat.
Wat niemand weet: Wat is de tol van deze decennia-lange chemische vervuiling op zo’n
schaal? Wie zijn de slachtoffers? Momenteel verdwijnen de slachtoffers in nationale en
regionale statistieken, in de minimale ziekenhuisgegevens,…
Toxicoloog en PFAS expert Dr. Jamie DeWitt schrijft hierover in de aanklacht:
“Dr DeWitt confirms that PFAS levels detected in Belgian blood samples indicate increased
risks of cancers, liver disease, elevated cholesterol, immune dysfunction, and thyroid
disease, with prenatal exposure raising the risk of low birth weight in infants.”
Deze vaststelling impliceert dat er milieu-epidemiologisch onderzoek kan worden gevoerd
met de publieke gezondheidsdata. De Belgische bevolking is een blootgestelde populatie:
jong en oud, drie generaties lang, gedurende 25 jaar of meer, in die mate dat effecten op de
gezondheid niet zijn uit te sluiten. Maak de slachtoffers van chemische vervuiling zichtbaar.
Burgers hebben recht op dergelijk onderzoek.
Begin 2027 weet ClientEarth of de klacht ontvankelijk wordt verklaard. Eén tot twee jaar later
volgt een vonnis. Er zullen pogingen worden ondernomen om tijd te kopen, maar met tijd
koop je geen gerechtigheid. Wetenschappelijke rapporten tonen aan dat de planetaire
grenzen voor chemische vervuiling zijn bereikt, zeker in België. Wij verwachten dat de
PFAS-crisis door alle bestuurlijke overheden wordt behandeld met urgentie.
Als burgercollectief hebben we volgende eisen:
Sanering:
- Een snelle en effectieve sanering, ondanks overeenkomsten met vervuilers.
PFAS-ban - PFAS bannen uit consumptiegoederen (good practices in Nederland en Frankrijk)
- PFAS consumptiegoederen afzonderlijk inzamelen en verwerken (PFAS-afval)
- PFAS pesticiden bannen (good practice in Denemarken)
Normen: - Normen aanpassen aan humaan-toxicologische risico’s of gezondheidskundige
grenswaarden, niet aan de vervuilingsgraad (voorbeeld: TFA in drinkwater) - Een NUL-uitstoot nastreven en verankeren in wetgeving, zowel voor water als voor
lucht: (Good practice: verbod op verbranding PFAS-afval bij Indaver)
Onderzoek - milieu-epidemiologisch onderzoek met de publieke gezondheidsdata voor àlle
PFAS-gerelateerde aandoeningen (= ruimer dan kanker) - Blootstellingsbronnen/routes nabij hotspots in kaart brengen (het zijn heus niet enkel
kippeneieren of groenten uit de tuin) - Humane bio-monitoring nabij hotspots: bloedanalyse bij kinderen en moedermelk
Openbare werken en grondwerken: - burgers beschermen tegen opwaaiend stof
- bemalingswater filteren (dus geen PFAS lozen na bemaling)
PFAS-verkenner: - met PFAS verontreinigde landbouwgrond in kaart brengen
Het voorzorgsbeginsel toepassen in alle beslissingen.
